Babun Çalışması: Kronik Stresin Ömrü Üzerindeki Etkisi

Biyologlar, Kenya’nın geniş ovalarında yaşayan 300 dişi babunu inceleyerek kronik stresin ömrü üzerindeki etkilerini araştırdılar. Yapılan araştırma sonucunda ilginç bulgular elde edildi.

Dişi babunlar, karmaşık sosyal yapılar, kuraklık ve yağmur sezonları gibi durumlarla karşı karşıya kalarak hayatları boyunca yüksek düzeyde stres hormonuna maruz kalmaktadırlar. Bu durum, stres hormonları düşük seviyelerde olanlara göre daha yüksek ölüm riskiyle ilişkilendirilmiştir.

Yardımcı Biyolojik Antropoloji Profesörü Fernando Campos, stresin sosyal çevrenin en kronik biçimi olabileceğini belirtmiştir. Hiyerarşide düşük olan bireylerin sürekli stres altında oldukları, sürekli saldırıya uğradıkları veya karşı saldırıya maruz kaldıkları durumlarda kronik stresin önemli bir faktör olduğunu vurgulamıştır.

Amboseli Babun Projesi kapsamında yapılan çalışmada, yaklaşık 300 babunun doğumundan ölümüne kadar incelendi ve stres hormon seviyeleri analiz edildi. Elde edilen verilere göre, yüksek glukokortikoid seviyelerine sahip dişi babunların genç yaşta ölme olasılığının daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir.

Glukokortikoid seviyelerinin sürekli yüksek olmasının, bir babunun ömrünü 5,4 yıl kadar kısaltabileceği belirlenmiştir. Yapılan araştırma, bu bulguların Science Advances dergisinde yayımlandığını göstermektedir.

Araştırmacılar, artan glukokortikoid seviyelerinin kalp damar hastalıkları ve bağışıklık sisteminin zayıflaması gibi sağlık sorunlarına neden olabileceğini ifade etmektedir. Bu sonuçlar, önceki çalışmalarla da örtüşmektedir.

Campos, bu bulguların insanlar üzerinde de geçerli olabileceğini belirtse de, babunların stres hormonları ve yaşam süresi arasındaki ilişkiyi incelemek için mükemmel bir model olduğunu vurgulamaktadır. İnsanlar ve babunlar arasında benzer sosyal yapı ve tepkiler bulunduğu için bu tür çalışmaların önemli olduğu ifade edilmektedir.

Çalışma, dişi babunlar üzerinde yapılmış olup, erkek babunların takibinin zorluğundan dolayı sadece dişiler incelenmiştir. Bu durum, gruplar arası geçişlerin önlenmesi ve akraba eşleşmelerinin engellenmesiyle açıklanmaktadır.

Campos, sosyal çevrelerin kronik stres oluşturma potansiyeline dikkat çekerek, bu durumun insanlar için de geçerli olabileceğini belirtmektedir. Babunlar üzerinde yapılan bu çalışmanın, doğadaki diğer hayvan türlerinde de benzer etkileri gösterebileceğine dikkat çekmektedir.

Yazar: Emily Cerf/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

Babun Çalışması, Kronik Stresin Ömrü Nasıl Kısalttığını Gösteriyor yazısı ilk önce Popular Science üzerinde ortaya çıktı.